بازار کار هوش مصنوعی هیچ نشانه‌ای از رکود ندارد و دلیل آن هم بدیهی است. هوش مصنوعی پتانسیل بی حد و حصری در ساده‌سازی و بهبود فرآیندهای کاری دارد. به‌طوری که قادر است در کاربردهای مهمی نظیر تشخیص گفتار، پردازش تصویر، سازمان‌دهی عملیات تجاری و حتی شناسایی بیماری‌ها استفاده شود. افرادی که تجربه برنامه‌نویسی دارند و تا حدودی به مسائل فنی آشنا هستند این فرصت را دارند تا مهارت‌های مرتبط با هوش مصنوعی را بیاموزند و آینده شغلی خود را تضمین کنند.

پیشنهاد مقاله: چگونه الگوریتم‌های یادگیری ماشین هرزنامه‌ها را شناسایی می‌کنند

هوش مصنوعی چیست؟

قبل از هر چیز بهتر است توضیحی در ارتباط با این اصطلاح بدهیم. برای بسیاری از مردم شنیدن اصطلاح هوش مصنوعی مترادف با روبات‌های بدون احساسی است که ظاهری شبیه به انسان‌ها دارند و سعی دارند روند انجام کارها را ساده‌تر کنند و در نهایت جایگزین انسان‌ها شوند. شاید علت اصلی ایجاد چنین ذهنیتی، فیلم‌ها و سریال‌های علمی تخیلی است که با تحریف واقعیات علمی سعی در جذب مخاطب بیشتر دارند.

فناوری هوش مصنوعی که ما درباره آن صحبت می‌کنیم به نوع خاصی از فناوری اشاره دارد که قادر به تفکر است. به بیان دقیق‌تر، هوش مصنوعی به توانایی سامانه‌های کامپیوتری اشاره دارد که قادرند الگوهای رفتاری انسان‌ها و جوامع انسانی را تقلید کنند.

به همین دلیل همواره هوش تخصیص داده شده به ماشین‌ها با هوش زیستی مقایسه می‌شود که به عقیده اینجانب برای رسیدن به این قیاس هنوز راه درازی در پیش داریم. ماشین‌های هوشمند بر مبنای اطلاعات دریافتی و کارهایی که انجام می‌دهند نکاتی را می‌آموزند. ماشین‌ها بر مبنای اطلاعات جدیدی که دریافت می‌کنند قادر هستند برای خود دستورالعمل‌هایی را تعریف کنند تا اشتباهات قبلی را تکرار نکنند و علاوه بر این بر مبنای تجربیات قبلی کارهای جدیدی را انجام دهند. به‌طوری که در نهایت بتوانند وظایفی شبیه به انسان‌ها را انجام دهند.

یک متخصص هوش مصنوعی چه کاری انجام می‌دهد ؟

اجازه دهید به واکاوی این موضوع بپردازیم که فردی که به عنوان متخصص هوش مصنوعی از آن نام برده می‌شود قادر به انجام چه کارهایی است؟ یک متخصص هوش مصنوعی الگوریتم‌هایی با قابلیت خودیادگیری و شبکه‌هایی که الگوی رفتاری مغز انسان را شبیه‌سازی می‌کنند و به آن‌ها شبکه‌های عصبی می‌گویند را به گونه‌ای طراحی می‌کند تا کسب‌وکارها بتوانند برای پیشبرد اهداف تجاری خود از آن‌ها استفاده کنند.

مدل‌های هوشمندی که به سازمان‌ها در اخذ تصمیمات کلان تجاری کمک می‌کند. مهندسان هوش مصنوعی بر مبنای خط‌مشی‌هایی که یک سازمان برای آن‌ها ترسیم می‌کند به سراغ پیاده‌سازی هوش مصنوعی قوی یا ضعیف می‌روند.

نکته‌ای که لازم است در این بخش به آن اشاره کنیم دو اصطلاح هوش مصنوعی قوی و ضعیف است. هوش مصنوعی ضعیف (Weak Artificial Intelligence) به نوع خاصی از الگوریتم‌های هوشمند اشاره دارد که برای انجام یک کار محدود طراحی می‌شوند.

یک مثال خوب در این زمینه دستیاران صوتی است که روی گوشی‌های هوشمند نصب می‌شوند. این دستیاران هوشمند که بر مبنای الگوی هوش مصنوعی ضعیف طراحی شده‌اند در یک چارچوب از پیش مشخص شده کار می‌کنند و هیچ‌گونه خودآگاهی ندارند.

در نقطه مقابل هوش مصنوعی قوی (Strong AI) قرار دارد که اشاره به الگوریتم‌هایی با قابلیت خودآگاهی و ادراک دارند و به حجم گسترده‌ای از اطلاعات دسترسی دارند. در هوش مصنوعی قوی، برنامه‌نویسان حجم بسیار گسترده‌ای از اطلاعات را برای آموزش الگوریتم به کار می‌گیرند تا یک الگوریتم بتواند به شکل خودآگاه تصمیماتی را اتخاذ کند.

بهترین مثال در این زمینه اتوپایلوت هواپیماها است که قادر است بدون نیاز به خلبان حتی در شرایط بد جوی کنترل هواپیما را به دست گرفته و آن‌را کنترل کند.

یک متخصص هوش مصنوعی برای آن‌که بتواند در کار خود موفق باشد باید در مورد برنامه‌نویسی، مهندسی نرم‌افزار و تحلیل داده‌ها مهارت کافی داشته باشد. متخصصان هوش مصنوعی برای انجام فعالیت‌های خود از ابزارها و تکنیک‌های مختلفی استفاده می‌کنند تا داده‌ها را پردازش کنند و سامانه‌های هوش مصنوعی را توسعه دهند.

شرح وظایف یک متخصص هوش مصنوعی چیست؟

از مهم‌ترین وظایف یک متخصص هوش مصنوعی باید به توسعه، آزمایش و استقرار مدل‌های هوش مصنوعی از طریق برنامه‌نویسی الگوریتم‌های رایج اشاره کرد. از جمله این الگوریتم‌ها باید به جنگل تصادفی، رگرسیون خطی و لجستیک و نمونه‌های مشابه اشاره کرد. در حالت کلی وظایف یک متخصص هوش مصنوعی به شرح زیر است:

  • تبدیل مدل‌های هوشمند به واسط‌های برنامه‌نویسی کاربردی تا سایر برنامه‌نویسان یا برنامه‌های کاربردی بتوانند از آن استفاده کنند.
  • طراحی و پیاده‌سازی مولفه‌های یک مدل هوشمند و کمک به بخش‌های مختلف مستقر در یک سازمان تا نتایج ارائه شده توسط یک مدل را بهتر درک کنند.
  • طراحی و پیاده‌سازی زیرساخت‌هایی برای دریافت و تبدیل داده‌ها.
  • طراحی و پیاده‌سازی تحلیل‌های آماری و پالایش نتایج به شکلی که سازمان بتواند تصمیمات دقیق‌تری اتخاد کند.
  • نگه‌داری و مدیریت زیرساخت‌هایی که قرار است مدل‌های هوشمند در آن‌ها اجرا شود.
  • تعامل با سایر بخش‌های یک سازمان به منظور پیشبرد دقیق‌تر اهداف.

یک متخصص هوش مصنوعی به چه مجموعه مهارت‌هایی نیاز دارد؟

مجموعه مهارت‌هایی که یک متخصص هوش مصنوعی به آن نیاز دارد گسترده هستند و هر سازمانی بر مبنای نیازهای کاری مهارت‌های خاصی را از متخصصان درخواست می‌کند. با این‌حال، برخی مهارت‌ها کلیت دارند و از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر باید اشاره کرد:

تسلط بر برنامه‌نویسی

اولین مهارتی که برای ورود به بازار کار هوش مصنوعی به آن نیاز دارید، برنامه‌نویسی است. چرا این مهارت مهم است؟ به دلیل این‌که یک متخصص هوش منصوعی به منظور طراحی و پیاده‌سازی مدل‌ها باید از زبان‌های مرسوم نظیر جاوا، آر، پایتون، متلب یا سی پلاس‌پلاس استفاده کند.

این زبان‌ها اجازه می‌دهند مفاهیم نظری را به مفاهیم ملموس دنیای واقعی تبدیل کنید. علاوه بر این، یک متخصص هوش مصنوعی باید در ارتباط با کلاس‌ها، ساختار داده و وراثت در برنامه‌نویسی اطلاع داشته باشد.

تسلط بر مفاهیمی نظیر مدیریت حافظه، اشاره‌گرها و کلاس‌ها باید در حد عالی باشد. با توجه به این‌که گاهی اوقات باید مدل‌های هوشمند روی سخت‌افزارها پیاده‌سازی شوند، نظیر روبات‌های مسیریاب لازم است در ارتباط با مفاهیم سخت‌افزاری اطلاع داشته باشید.

برای شروع آموزش برنامه‌نویسی، بوتکمپ برنامه‌نویسی بامداد، آسان‌ترین و سریع‌ترین مسیر را پیش روی شما قرار می‌دهد.

ریاضیات

یادگیری ریاضیات یک پای ثابت تمامی علوم نوینی است که ردپایی از کامپیوتر و برنامه‌نویسی در آن‌ها وجود دارد. یک متخصص هوش مصنوعی به منظور درک بهتر مدل‌ها و پیاده‌سازی درست آن‌ها باید با اطلاع دقیقی در ارتباط با جبر خطی، احتمال و آمار داشته باشد. تسلط بر مفاهیم ریاضی کمک می‌کند تا درک درستی از مدل‌هایی نظیر مدل پنهان مارکوف، مدل آمیخته گوسین و غیره داشته باشید.

تسلط بر ابزارهای مرتبط با بزرگ داده‌ها

یک متخصص هوش منصوعی در بیشتر موارد با حجم عظیمی از داده‌ها که به‌نام بزرگ داده‌ها (Big Data) معروف هستند در ارتباط است. داده‌هایی که گاهی أوقات به شکل بلادرنگ دریافت می‌شوند و حجم آن‌ها ممکن است به ترابایت یا پتابایت برسد.

برای مدیریت این حجم از داده‌ها لازم است اطلاعات کافی در ارتباط با فناوری‌هایی نظیر اسپارک، کافکا، آپاچی اسپارک، هدوپ، MongoDB و نمونه‌های مشابه داشته باشید.

الگوریتم‌ها و چارچوب‌ها

گاهی اوقات مواردی پیش می‌آید که باید مدل‌های هوشمندی را طراحی کنید که با داده‌های بدون ساختار (داده‌هایی که ساختار مشخصی ندارند، مثل ویدیوها، پادکست‌ها، اطلاعات منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی) در ارتباط هستند.

بر همین اساس باید شناخت کافی در ارتباط با چارچوب‌هایی داشته باشید که اجازه کار با داده‌های بدون ساختار را می‌دهند. از جمله این چارچوب‌ها باید به تنسورفلو گوگل (که یک چارچوبی قدرتمند برای ساخت مدل‌های هوشمند است)، پای‌تورچ و Theano اشاره کرد.

پردازش زبان طبیعی

پردازش زبان طبیعی در ساده‌ترین تعریف به ارتباط میان کامپیوتر و زبان‌های انسانی اشاره دارد. به گونه‌ای که بتوان از کامپیوترها به منظور پردازش زبان گفتاری و نوشتاری استفاده نمود تا آن‌ها بتوانند تحلیل‌های خود را در چارچوبی قابل درک برای انسان‌ها انجام داده و خروجی قابل فهم برای انسان را تولید کنند.

پردازش زبان طبیعی یکی از مباحث مهم دنیای هوش مصنوعی است که روی زبان‌شناسی تاکید زیادی دارد. به همین دلیل باید روی یادگیری کتابخانه‌هایی نظیر Gensim، NLTK و تکنیک‌هایی نظیر word2vec سرمایه‌گذاری کنید.

مهارت‌های ارتباطی و حل مسئله

در بیشتر موارد یک متخصص هوش مصنوعی برای حل مسائل دنیای واقعی باید راه‌حل‌های خلاقانه‌ای را ارائه کند و این توانایی را داشته باشد تا راه‌حل‌های خود را به زبانی ساده برای سرمایه‌گذاران یا هییت مدیره شرح دهد.

علاوه بر این، یک متخصص هوش مصنوعی باید برای چالش‌هایی که یک سازمان با آن‌ها روبرو است و به لحاظ زمانی یا مالی امکان حل آن‌ها به شیوه سنتی امکان‌پذیر نیست (به‌طور مثال، پیش‌ینی نوسانات قیمت سهام) از قدرت حل مسئله برخوردار باشد تا بتواند الگوریتم‌های هوشمندی را طراحی کرده و بر مبنای داده‌های قدیمی، به پیش‌بینی تحولات آینده بپردازد.

از سویی دیگر به عنوان یک متخصص هوش مصنوعی باید بتوانید مهارت‌های مربوط به هوش مصنوعی را برای افرادی که شناختی از این مباحث ندارند شرح دهید.

آگاهی در مورد وضعیت بازار

آمارها نشان می‌دهند که موفق‌ترین پروژه‌های هوش مصنوعی، مواردی هستند که برای پاسخ‌گویی به نیازهای کسب‌وکارها طراحی شده‌اند. در هر تجارتی که مشغول کار در آن هستید، باید اطلاع دقیقی در مورد سازوکار آن تجارت داشته باشید و ببنید چه چیزی برای آن تجارت مفید است.

اگر هوشمندی لازم در خصوص شناسایی عناصر کارآمد در یک تجارت را نداشته باشید، مهارت‌های تکنیکی کمک چندانی به شما نمی‌کنند.

بازار کار هوش مصنوعی چگونه است؟

گزارشی که موسسه تحقیقاتی گارتنر منتشر کرده نشان می‌دهد تا سال آینده میلادی (2023) بالغ بر 2.5 میلیون فرصت شغلی مرتبط با هوش مصنوعی ایجاد می‌شود. علاوه بر این، آمارها نشان می‌دهند بازار کار هوش مصنوعی طی سال گذشته رشد دو برابری داشته است.

کافی است به آگهی‌های مندرج در سایت‌های کاریابی مراجعه کنید تا ببینید شرکت‌های ایرانی نیز به سراغ جذب متخصصان هوش مصنوعی رفته‌اند. بر همین أساس پیش‌بینی ما بر این است که شیوع کووید 19 باعث از بین رفتن بسیاری از مشاغل خواهد شد و در نتیجه، بازار کار هوش مصنوعی در ایران نیز روند رشد را نشان خواهد داد.

زیرا شرکت‌ها ترجیح می‌دهند برای حفظ پروتکل‌های بهداشتی بسیاری از فعالیت‌های روزانه را خودکارسازی کنند که این حرف به معنای ورود بیش از پیش الگوریتم‌های هوشمند به دنیای کسب‌وکارها (به ویژه فناوری‌اطلاعات) است.

با توجه به روند جایگزینی کارگران در مشاغلی نظیر انبارداری، پذیرش، رزرو تماس‌ها و حتی فروشندگی در کشورهایی نظیر ایالات متحده، ژاپن و آلمان، انتظار می‌رود تا ده سال آینده، نیمی از این افراد جای خود را به روبات‌ها بدهند.

انتظار می‌رود این روند با آهنگی کندتر در ایران نیز آغاز شود. در حال حاضر، بیشترین تقاضا برای متخصصان هوش مصنوعی از جانب شرکت‌های نوپا و دانش‌بنیان است، بنابراین شهرک‌های علمی و تحقیقاتی کشور مناسب‌ترین مکان برای پیدا کردن این شرکت‌ها است.

به‌طور میانگین یک متخصص هوش مصنوعی مجرب در ایالات متحده 250 هزار دلار در سال درآمد دارد، در حالی که یک متخصص هوش مصنوعی بدون تجربه 76 هزار دلار در سال در آمد دارد.